پژوهشی در توثیق مشایخ ثقات سه گانه
46 بازدید
نقش: نویسنده
سال نشر: 1394
تعداد جلد : 1
وضعیت چاپ : چاپ نشده
نحوه تهیه : فردی
شماره چاپ : 1
زبان : فارسی
چکیده آگاهی و بهره‌برداری از سنّت معصومان  نیازمند تحقیق پیرامون احادیث و اطمینان از صدور آن از معصومان و تحصیل اعتبار یا عدم اعتبار آن، از جمله لوازم حجیت احادیث است. در این راستا بررسی احوال راویان حدیث امری ضروری است و این مسئولیت خطیر بر عهده دانش رجال ¬گذاشته شده¬ است. علمای رجال، برای بررسی احوال راویان، به ویژه برای اثبات وثاقت ایشان، روش‌های گوناگونی را در پیش گرفته‌اند تا در نهایت بتوان در پرتو این روش‌ها از وثاقت راویان مطلع و در نتیجه از صحت انتساب احادیث به معصومان آگاه شد. از جمله مهمترین و پرکاربردترین این روش‌ها، بهره¬گیری از قاعده¬های توثیق عام است. این¬گونه توثیقات، که موضوع آنها عنوانی کلی است، مصادیق متعددی دارد. یکی از مهم‌ترین آنها قاعده «مشایخ ثقات سه¬گانه» است. برخی دانشمندان شیعه بر این باورند که مشایخ ثقات سه¬گانه، یعنی محمد بن ابی‌عمیر، صفوان بن یحیی و احمد بن محمد بن ابی‌نصر بزنطی، جز از راویان ثقه، حدیث نقل نمی¬کنند. بنابراین، در صورتی که این سه تن، واسطه را از زنجیره روایت خود حذف کنند و روایت را به شکل مرسل بیاورند، با توجه به قاعدة یادشده به وثاقت افراد حذف‌ شده از زنجیرة روایت حکم می‌دهیم و به بیانی دیگر، مراسیل این سه تن را در حکم مسانید ایشان تلقی می‌نماییم. در مقابل برخی دیگر از علما نیز حجیت مراسیل ایشان را انکار و به عدم تساوی بین مراسیل و مسانید این سه تن معتقد شده‌اند. این قاعده نخستین بار توسط شیخ طوسی در «عدّة الاصول» مطرح شده است. هدف از این پژوهش بررسی و ارزیابی ادلّة مخالفان و موافقان این نظریه و بررسی میدانی حال راویان آنان در کتابهای رجالی و حدیثی است. در پرتو این پژوهش اثبات شده است که تمامی اساتید ثقات سه¬گانه، ثقه‌اند؛ اعم از مشایخی که به نامشان تصریح شده، ولی در کتب رجالی مجهول و مهمل خوانده شده¬اند یا آنان که نامشان از سلسلة سند حذف شده¬اند. بنابراین، هیچ یک از اشکالات مطرح‌شده دربارة قاعدة مذکور، وارد و صحیح نیست و از طرفی، قاعدة مذکور تنها به مشایخ ثقات اختصاص دارد و تسری و تعمیم آن به دیگر راویان قابل اثبات نیست. با پذیرش قاعدة مذکور تمامی راویانی که ثقات¬ سه¬گانه از آنان در منابع حدیثی نقل روایت کرده¬¬اند، توثیق می¬شوند و این امر تاثیر عملی چشمگیری در علوم حدیثی و حدیث‌شناسی دارد. کلیدواژه¬ها: مشایخ، ثقات، مراسیل، مسانید، روایت.